नेता वा नेतृत्वलाई एक तरिकाबाट मात्र बुझ्नु हाम्रो भ्रम हो। तर हाम्रो सन्दर्भमा हामी खाली राजनिति गर्नेलाई मात्र नेता वा नेतृत्वकर्ता मान्ने गर्छौँ। हरेक मान्छे नेता हो र हरेक मान्छेले प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष रुपमा नेतृत्व गरिरहेको हुन्छ। चाहे घरको कुशल ब्यबस्थापन गरेर होस, आफ्नो कार्यालयमा राम्रो प्रस्तुती दिएर होस वा देशको नेतृत्व गरेर होस प्रत्यक ब्यक्ती नेता बनिरहेको हुन्छ। राज्यको नेतृत्व गर्ने देखी लिएर परिवारको नेतृत्वसम्म आफैमा यौटा संवेदनशिल एवं जवाफदेही हुनुपर्ने दायित्व हुन्छ। त्यसैले सवैलाई समान व्यवहार एवं सामुहिक हितको लागि नेतृत्व सदैव दृढ हुनुपर्दछ। कमजोर नेतृत्वले धेरै कुराहरुमा सम्झौता गर्नुपर्ने हुन्छ अर्थात धेरै समस्याहरुको सामना गर्न सक्दैन। त्यसैले नेतृत्व सदैव सबल, सक्षम एवं उच्च नैतिक चरित्रवान भएको हुनुपर्दछ। शासन गर्नु, निर्णय गर्नु, निर्देशन दिनु आदि सबै एक कला हो, एक कठिन प्रविधी पनि हो। अरुमाथी शासन त मान्छेले मात्र होईन पशुपक्षिंले पनि गरिरहेको हुन्छन। आखिर नेतृत्वको दायरा जत्रो भएतापनी खास केहि गुणहरुले मात्र मानिसलाई असल नेतृत्वकर्ता बनाउन सक्दछ। असल नेतृत्वमा खास केहि गुण हुनैपर्दछ।
असल नेतृत्वमा हुनुपर्ने गुणहरु:-
१. बलियो इच्छाशक्ति हुनुपर्छ।
२. आत्मविश्वास हुनुपर्छ।
३. अभिप्रेरित गर्न सक्ने क्षमता हुनुपर्छ।
४. जिम्मेवारी र उत्तरदायित्वको भावना हुनुपर्छ।
५. प्रभावकारी सञ्चार सीप हुनुपर्छ।
६. इमानदार सोच र चरित्र हुनुपर्छ।
७. त्यागको भावना हुनुपर्छ।
यी गुणहरूलाई जति बढी व्यवहारमा प्रयोग गरिन्छ, त्यति नै निपुणता प्राप्त गर्न सकिन्छ। कुनै कुरा जान्नु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसलाई प्रयोगमा ल्याउन सक्नु मानिसको लागि ठूलो चुनौती हो। उ आफ्नो मात्रै प्रगतिका बारेमा सोच्दैन, अरूको प्रगतिमा पनि उ त्यति नै खुसी हुन्छ र सहयोग गर्छ। त्यतिमात्र नभएर नेतृत्व गर्ने मान्छेबाट आम मानिसहरुले धेरै आश गर्ने भएकाले बृहत ज्ञान र चुनौतिसँग लड्न सक्ने आँट, साहस र धैर्यता हुनुपर्दछ। “”आफ्नो कुरा सुनाउनु सँगै अर्को कुरा पनि सुन्न सक्ने अनि अरूको चित्त बुझाउन सक्ने नै असल नेता हो।”” (लामो समय विषयगतमा बोल्न सक्ने र लामाे समय सम्म अरूको कुरा सुन्न सक्ने क्षमता असल नेतामा हुनुपर्छ।)
जय नेपाल !!!! जय मानव !!!